Welke zelfaanzuigende pomp heb je nodig? Dat hangt af van je toepassing, het medium, het vereiste debiet en de opvoerhoogte. In dit artikel doorloop je stap voor stap de belangrijkste selectiecriteria, zie je welke Gorman-Rupp series bij welke situatie passen en lees je welke fouten je kunt voorkomen.
Stap 1 – Bepaal je toepassing en medium
Begin met de vraag: wat ga je verpompen en in welke omgeving? De samenstelling van het medium bepaalt welk pomptype en welke materiaaluitvoering je nodig hebt.
Stel jezelf deze vragen:
- Wat is het medium? (schoon water, afvalwater, slib, proceswater, chemicaliën)
- Bevat het vaste delen? Zo ja: wat is de maximale deeltjesgrootte en welke vuildoorlaat is vereist?
- Wat is de temperatuur van het medium?
- Is het medium corrosief, abrasief of visceus?
- Is de aanvoer van water constant, of is er sprake van een onderbroken toevoer (we noemen dit ook wel slobberen)
Bij afvalwater met vaste delen (vuilwater pompen) is een pomp met hoge vuildoorlaat en verstoppingsbestendige waaier essentieel. Bij schoon water of proceswater volstaat mogelijk een standaard configuratie.
Stap 2 – Bereken benodigd debiet en opvoerhoogte
Het werkpunt van de pomp wordt bepaald door het vereiste debiet (in m³/h of l/s) en de totale opvoerhoogte (in meters). De opvoerhoogte omvat het hoogteverschil tussen bron en bestemming plus de wrijvingsverliezen in het leidingwerk.
Vergeet de zuigcondities niet: wat is de zuighoogte en wat is de NPSHa (beschikbaar)? Een zelfaanzuigende pomp kan tot een bepaalde zuighoogte werken, maar die grens hangt af van het pomptype, het medium en de omgevingscondities.
Heb je hulp nodig bij het bepalen van je werkpunt? De G.R.A.S.P. Pump Selector op grpumpseurope.eu helpt je snel op weg.
Stap 3 – Kies het juiste pomptype
Zelfaanzuigende pompen zijn er in verschillende uitvoeringen. De keuze hangt af van de zwaarte van de toepassing:
Nat zelfaanzuigend: de pomp houdt een vloeistofvoorraad in het pomphuis waarmee hij bij onderbreking opnieuw kan aanzuigen. Geschikt voor toepassingen met beperkte zuighoogte en regelmatig gebruik.
Droog zelfaanzuigend (prime assisted): een extern vacuümsysteem evacueert lucht uit de zuigleiding. Geschikt voor veeleisende condities, lange zuigleidingen of toepassingen waar de pomp frequent moet aanzuigen.
Lees meer over het verschil tussen droog en nat zelfaanzuigend in het vergelijkingsartikel.
Overzicht Gorman-Rupp series per toepassing
| Serie | Type | Typische toepassing |
|---|---|---|
| Super T-Series® | Zelfaanzuigend, vuilwater | Afvalwater, riool, bouw, industriële toepassingen met vaste delen |
| Super U-Series® | Zelfaanzuigend, hoog rendement | Gemeentelijk afvalwater, RWZI, proceswater, schoon en vuil water |
| Ultra V-Series® | Zelfaanzuigend, zware vuildoorlaat | Rioolwater met doekjes/vezels, zware vuilwatertoepassingen |
| PA / PAH / PAV Series | Droog zelfaanzuigend | Bouwputafwatering, noodpompen, HDD |
| S-Line (mobiel diesel) | Pompset | Tijdelijke afwatering, calamiteitspompen, HDD, riool omleidingen |
| E-Line (mobiel elektrisch) | Pompset | Zoals S-Line, maar voor geluids-/emissiegevoelige gebieden |
Bekijk het volledige overzicht van zelfaanzuigende pompen op de productpagina.
Veelgemaakte fouten bij de pompkeuze
1. Alleen naar aanschafprijs kijken.
De TCO, inclusief onderhoud, energie en stilstandtijd, is een betere maatstaf. Lees meer in het artikel over kosten en TCO.
2. Zuigcondities onderschatten.
Een te hoge zuighoogte of onvoldoende NPSHa leidt tot problemen met aanzuiging of cavitatie. Controleer altijd de zuigcondities van je installatie.
3. Vuildoorlaat niet verifiëren.
Kies een pomp met voldoende vrije doorlaat voor de vaste delen in je medium. Onderdimensionering leidt tot verstopping en stilstand.
4. Onderhoudstoegang vergeten.
Een pomp die lastig bereikbaar is, kost meer aan onderhoud en stilstand. Denk vooraf na over servicetoegang.
Wanneer schakel je een pompspecialist in?
Bij veeleisende of complexe toepassingen, denk aan wisselende debieten, hoge zuighoogten, corrosieve media of integratie in bestaande systemen, loont het om vroeg een pompspecialist te betrekken. Gorman-Rupp Europe biedt selectieondersteuning en systeemanalyse om de juiste configuratie te bepalen.
Deel je toepassingsgegevens (debiet, opvoerhoogte, medium, vaste delen, installatie) en we adviseren de juiste configuratie.
Hulp nodig bij de pompkeuze? Vraag vrijblijvend advies aan bij onze pompspecialisten.
Zelfaanzuigende pomp of dompelpomp — welke past bij jouw toepassing? Het antwoord hangt af van factoren als installatietype, onderhoudstoegang, vuildoorlaat en Total Cost of Ownership. In dit artikel vergelijken we beide pomptypen op de criteria die er in de praktijk toe doen, zodat je een onderbouwde keuze kunt maken.
Kort antwoord: wanneer kies je welke pomp?
Kies een zelfaanzuigende pomp als je de pomp bovengronds en droog wilt opstellen, als onderhoudsgemak belangrijk is, of als je met wisselende vloeistofniveaus werkt. De pomp evacueert zelfstandig lucht uit de zuigleiding en hoeft niet in de vloeistof te staan.
Kies een dompelpomp als de pomp in de vloeistof wordt geplaatst, ruimte boven de grond beperkt is, of als de investering in een droogopgestelde pompkelder niet gewenst is. Houd er rekening mee dat onderhoud dan in de put of onder vloeistofniveau moet plaatsvinden.
Hoe werkt een zelfaanzuigende pomp vs een dompelpomp?
Een zelfaanzuigende centrifugaalpomp wordt boven vloeistofniveau geïnstalleerd. De pomp creëert een drukverlaging aan de zuigzijde, waardoor omgevingsdruk de vloeistof via de zuigleiding in de pomp duwt. Na de eerste vulling kan de pomp bij onderbrekingen automatisch opnieuw aanzuigen.
Een dompelpomp wordt direct in de vloeistof geplaatst — meestal in een natte put of pompput. De motor zit in een waterdichte behuizing. Omdat de pomp onder vloeistofniveau staat, is aanzuigen niet nodig.
Vergelijkingstabel: de belangrijkste verschillen
| Criterium | Zelfaanzuigende pomp | Dompelpomp |
|---|---|---|
| Installatie | Bovengronds, droog opgesteld | In de vloeistof (natte put) |
| Aanzuiging | Zelfaanzuigend via zuigleiding | Niet nodig (staat in medium) |
| Onderhoud | Toegankelijk boven de grond | In de put, vaak onder vloeistofniveau |
| Trouble shooting | Eenvoudig aan de hand van de afgelezen zuig- en persdrukken | Moeilijker omdat alleen de persdruk kan worden afgelezen |
| Vuildoorlaat | Tot 100 mm (afhankelijk van serie) | Varieert per model |
| Veiligheid | Geen besloten ruimte nodig | Werken in besloten ruimte vereist |
| Koeling motor | Luchtgekoeld of apart | Gekoeld door omringend medium |
| Flexibiliteit | Hoog (mobiel/stationair) | Beperkt tot vaste locatie in put |
| Geluidsoverlast | Hoorbaar (boven de grond) | Gedempt (onder vloeistofniveau) |
Voordelen en nadelen per pomptype
Zelfaanzuigende pomp
De belangrijkste voordelen zijn de toegankelijkheid voor onderhoud, de flexibiliteit in opstelling en de mogelijkheid om de pomp droog en veilig te bereiken. Een servicevriendelijke opbouw — met inspectiedeksel en shimloze verstelling — verkort onderhoudstijd en verlaagt stilstandtijd. Nadeel: er is ruimte nodig boven de grond en de zuigleiding moet correct gedimensioneerd zijn om de zuighoogte te overbruggen.
Dompelpomp
Een dompelpomp neemt weinig ruimte in boven de grond en is relatief stil in bedrijf. De aanschafkosten zijn soms lager. Nadeel: onderhoud vindt plaats in de put, wat extra veiligheidsmaatregelen vraagt (besloten ruimte, hijsvoorzieningen). Storingen leiden daardoor vaak tot langere stilstandtijd en hogere onderhoudskosten.
Onderhoud en Total Cost of Ownership vergeleken
De aanschafprijs is slechts één onderdeel van de totale kosten. In de praktijk bepalen onderhoudskosten, stilstandtijd en levensduur een groot deel van de Total Cost of Ownership (TCO).
Bij een zelfaanzuigende pomp is onderhoud eenvoudiger en sneller uit te voeren. Onderdelen zijn bereikbaar zonder de pomp uit een put te hijsen. Dit vertaalt zich in kortere onderhoudstops en lagere arbeidskosten over de levensduur. Bij een dompelpomp zijn onderhoudsbeurten complexer: de pomp moet omhoog, schoongemaakt en na service teruggeplaatst worden.
Wil je meer weten over de totale kostenstructuur? Lees het artikel over kosten en TCO van zelfaanzuigende pompen.
Welke pomp bij welke toepassing?
| Toepassing | Aanbeveling | Toelichting |
|---|---|---|
| Rioolgemaal (permanent) | Zelfaanzuigend | Veilig onderhoud, lagere TCO op lange termijn |
| Tijdelijke bouwputafwatering | Zelfaanzuigend (mobiel) | Snel inzetbaar, flexibel verplaatsbaar |
| Kleine kelderput | Dompelpomp | Beperkte ruimte, eenvoudige installatie |
| Industrieel afvalwater | Zelfaanzuigend | Servicevriendelijk bij vuildoorlaat-eisen |
| Overstromingsbeheer | Zelfaanzuigend | Hoge debieten, bovengrondse toegang |
Twijfel je welke pomp het beste past bij jouw situatie? Gebruik de keuzehulp per toepassing of bekijk het overzicht van zelfaanzuigende pompen.
Veelgestelde vragen
Ja. Zelfaanzuigende pompen zoals de Super T-Series® verwerken vaste delen tot 76 mm dankzij het Eradicator® systeem. De vuildoorlaat hangt af van de gekozen serie en configuratie. Sommige PAV serie zelf aanzuigende pompen hebben zelfs een vuildoorlaat tot 100 mm.
In aanschaf soms wel, maar over de volledige levensduur niet per definitie. De TCO van een zelfaanzuigende pomp is vaak lager door eenvoudiger onderhoud en kortere stilstandtijd.
Dan kan een dompelpomp een optie zijn. Maar overweeg ook een compact bovengronds pompstation — de voordelen van bovengrondse opstelling (veiligheid, onderhoud) blijven dan behouden.
Twijfel je welke pomp het beste past? Onze pompspecialisten helpen je kiezen op basis van jouw toepassingsgegevens. Neem contact op voor vrijblijvend advies.
De olie en gas keten vraagt pompen die stabiel blijven draaien bij wisselende vloeistoffen, wisselende aanzuigcondities en hoge eisen aan veiligheid en uptime. In dit artikel krijg je een praktische keuzehulp. Welke pompen passen bij exploratie, verwerking, bulkopslag en overslag. En waar je op moet letten voordat je een serie of opstelling selecteert.
Snelle keuzehulp
- Exploratie en boorlocaties
Kies (nat of droog) zelfaanzuigende pompen als je te maken hebt met olie, boorspoeling en afvalwater en je snel wilt kunnen starten zonder gedoe - Bulkopslag en overslag
Kijk naar Roto Prime of 0-series pompen als het gaat om schone, niet schurende aardolieproducten en je veilig wilt laden, lossen en slangen strippen - Viskose media en doseren
Tandwielpompen zijn logisch als je een constante, pulsatievrije flow en nauwkeurige dosering nodig hebt voor olie, smeermiddelen of chemicaliën - Algemene proceswaterstromen
Standaard centrifugaalpompen zijn vaak de kostenefficiënte basiskeuze voor algemene toepassingen, afhankelijk van materiaalkeuze en dimensionering - Snel inzetbaar
Overweeg een pompset als je een complete unit wilt die snel geplaatst kan worden, mobiel of stationair
Wat bedoelen we met pompen voor olie en gas
Pompen voor olie en gas zijn pompen die ingezet worden in meerdere fases van de keten, van exploratie en productie tot verwerking, opslag en levering. Ze moeten vaak kunnen omgaan met luchtinslag, vervuiling, wisselende debieten en soms viskeuze vloeistoffen. Daarom kom je in deze sector meestal meerdere pomptypen naast elkaar tegen, elk met een eigen taak.
Waar in de keten worden pompen gebruikt
Exploratie en productie
Op boorlocaties worden zelfaanzuigende oplossingen gebruikt voor het verpompen van olie, boorspoeling en afvalwater. Zelfaanzuiging is hier praktisch omdat je niet telkens handmatig hoeft te vullen als de aanzuigleiding leegloopt.
Verwerking en utilities
Tijdens verwerking worden pompen gebruikt voor vloeistofoverdracht in verschillende processtappen. Welke pomp past hangt vooral af van je vloeistof, je gewenste flow en de mate van vervuiling of lucht in de leiding.
Bulkopslag, laden en lossen
Bij bulkopslag en het lossen van treinwagons worden Roto Prime pompen genoemd als oplossing voor transport van olie en brandstoffen. Ze zijn ontworpen voor schone, niet schurende aardolieproducten en voeren lucht en damp automatisch af. Dit is handig bij laden, lossen en het strippen van slangen.
De belangrijkste pomptypen voor olie en gas
1. Zelfaanzuigende pompen
Zelfaanzuigende pompen zijn gemaakt om vloeistoffen te verpompen die lucht, vaste stoffen en vuil kunnen bevatten. Ze blijven werken als de aanzuigleiding leeg is. De site benoemt ook het voordeel van bovengrondse installatie, omdat onderhoud dan eenvoudiger is en je minder vaak in krappe ruimtes hoeft te werken.
Wanneer dit vaak klopt
- Afvalwater en proceswater met luchtinslag
- Situaties met wisselende aanzuigcondities
- Locaties waar onderhoud snel en toegankelijk moet zijn
2. Droog zelfaanzuigende pompen
Droog zelfaanzuigende pompen verwijderen automatisch lucht uit de aanzuigleiding, zodat je direct kunt starten zonder handmatige aanzuiging. Ze worden gepositioneerd als geschikt voor zware toepassingen waar betrouwbaarheid en snelle inzet tellen, met focus op hoge debieten, vuildoorlaat en zuigkracht.
Praktische match
- Tijdelijke opstellingen en snelle interventies
- Vervuild water en slurries, afhankelijk van de uitvoering
- Scenario’s waar je geen tijd wilt verliezen bij opstart
Let op. Binnen deze categorie vallen ook Roto Prime RD en RS series die ontworpen zijn voor petroleumproducten, chemicaliën en oplosmiddelen, met automatische aanzuiging voor efficiënte verwerking van brandstoffen en chemische vloeistoffen.
3. Standaard centrifugaalpompen
Centrifugaalpompen werken met roterende waaiers om een continue vloeistofstroom te creëren. Ze worden neergezet als kostenefficiënte oplossing door het eenvoudige ontwerp en het beperkte aantal bewegende delen. Materiaalkeuze en uitvoering bepalen of dit past bij jouw medium.
Praktische match
- Algemene pomptoepassingen met relatief stabiele vloeistofeigenschappen
- Processtromen waar eenvoud en onderhoudbaarheid belangrijk zijn
4. Tandwielpompen
Tandwielpompen leveren een constante, pulsatievrije stroom en zijn geschikt voor gecontroleerde vloeistofverplaatsing. Ze worden expliciet genoemd als passend voor dikke, viskeuze vloeistoffen zoals oliën, smeermiddelen, verf en chemicaliën. Door het verdringingsprincipe zijn ze bruikbaar voor exacte dosering.
Praktische match
- Viskose media
- Doseren en mengen
- Continue, voorspelbare flow als eis
5. Pompsets
Als je snel wilt inzetten en niet alles zelf wilt bouwen met motor, frame en aansluitingen, zijn pompsets een logische route. De site positioneert pompsets als compleet gemonteerde oplossingen in mobiele of stationaire configuraties, elektrisch, diesel of batterij.
Praktische match
- Tijdelijke projecten, onderhoudsstop of turnarounds
- Remote locaties waar je snel operationeel moet zijn
- Capaciteitsbuffer voor piekbelasting
Keuzecriteria. Zo voorkom je een misfit
Gebruik deze checklist voordat je een serie of type vastzet.
Vloeistof en vervuiling
- Is de vloeistof schoon en niet schurend. Dan past een oplossing zoals Roto Prime in veel overslagsituaties
- Zit er lucht, vuil of vaste stof in. Dan ben je vaak beter af met (droog) zelfaanzuigende varianten die hier expliciet op ontworpen zijn
Viscositeit en dosering
- Moet je viskeuze vloeistoffen verplaatsen of nauwkeurig doseren. Dan is een tandwielpomp vaak de meest directe match
Aanzuigcondities en opstart
- Kan de aanzuigleiding leeg raken, of heb je luchtinslag. Zelfaanzuiging voorkomt dat je operationeel stilvalt door opstartproblemen
Onderhoud en toegankelijkheid
- Moet de pomp boven de grond staan voor veiliger en sneller onderhoud. Zelfaanzuigende opstellingen worden juist om die reden vaak bovengronds toegepast
Veelgemaakte fouten bij pompen in olie en gas
- Kiezen op alleen debiet en druk. Je medium, vervuiling en aanzuigcondities bepalen vaak de echte betrouwbaarheid
- Vergeten dat overslag en slangen strippen om lucht en dampafvoer vraagt. Dit is precies waarom Roto Prime in die context genoemd wordt
- Een viskeuze vloeistof proberen te draaien op een pomp die niet voor constante verdringing en dosering bedoeld is. Overweeg dan tandwieltechniek
- Geen plan maken voor onderhoudstoegang. Bovengrondse installatie kan het verschil maken in veiligheid en downtime
Praktische checklist. Dit wil je vooraf ingevuld hebben
- Welke vloeistof pomp je. En is die schoon, vervuild, schurend of viskeus
- Zitten er vaste delen in. En zo ja, hoe groot en hoe vaak
- Is er luchtinslag of kan de zuigleiding leeg lopen
- Wat is je gewenste debiet en je vereiste opvoerhoogte
- Is het een vaste opstelling of moet het mobiel zijn
- Hoe wil je onderhoud doen. En hoe snel moet je erbij kunnen
- Waar zit je grootste risico. Verstopping, lekkage, downtime, veiligheid
- Moet je ook laden, lossen of slangen strippen meenemen in de scope
Conclusie en volgende stap
Pompen voor olie en gas zijn geen one size fits all categorie. In de praktijk combineer je pomptypen per processtap. Zelfaanzuigend voor locaties met lucht en vervuiling. Roto Prime voor schone aardolieproducten bij overslag. Tandwielpompen voor viskeuze media en dosering. En pompsets als je snel inzetbaar wilt zijn. Wil je dit doorvertalen naar jouw situatie. Maak dan een korte lijst met je vloeistoffen, de aanzuigcondities en je debietdruk range. Daarmee kun je gericht een selectie maken en voorkom je een misfit.
FAQ over pompen voor olie en gas
Voor overslag van olie en brandstoffen worden Roto Prime pompen genoemd, onder andere vanwege automatische afvoer van lucht en damp en toepasbaarheid bij laden, lossen en slangen strippen.
Als je een constante, pulsatievrije flow wilt en je werkt met viskeuze vloeistoffen of je moet nauwkeurig doseren, dan is een tandwielpomp vaak de beste match.
Droog zelfaanzuigende pompen verwijderen automatisch lucht uit de aanzuigleiding en kunnen daardoor direct starten zonder handmatige aanzuiging.
Voor algemene toepassingen met een continue stroom en waar een eenvoudig ontwerp en onderhoudbaarheid belangrijk zijn, is een centrifugaalpomp vaak een kostenefficiënte keuze.
Als je snel operationeel wilt zijn met een complete, gemonteerde oplossing, mobiel of stationair, dan past een pompset vaak beter dan zelf bouwen.